De Leidse Sterrewacht en Zuid-Afrika
Hieronder volgt een bijdrage van Frank Israel, Professor aan de Faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen, Universiteit Leiden, en werkzaam bij Onderzoekinstituut Sterrewacht Leiden.
De Leidse Sterrewacht heeft jarenlang over een waarneemstation in Zuid Afrika beschikt. Dat bevond zich enkele tientallen kilometers ten westen van Pretoria, bij het plaatsje Hartebeestpoortdam.Leidse sterrenkundigen werden voor een jaar of langer op het station gedetacheerd, in een tijd dat vliegen een luxe was, en reizen meestal langzaam per boot ging. De grootste telescoop van het station, de Leiden Light Collector had een spiegeldiameter van 90 cm. De telescoop werd in 1978 naar Chili verscheept, waar hij nog jarenlang bij de Europese Zuidelijke Sterrewacht (ESO) op de berg La Silla (klik hier voor een virtuele rondleiding) als de Dutch Telescope dienst deed. Hij is nu buiten gebruik.
Hoewel er geen directe Leidse betrokkenheid meer is, bloeit de Zuid-Afrikaanse sterrenkunde als niet tevoren, zie bijvoorbeeld de site van de South African Astronomical Observatory of de Square Kilometre Array (SKA).
De zuidelijke sterrenhemel is nog interessanter dan de noordelijke! Wie de zuidelijke hemel wil verkennen kan het beste Star maps for southern Africa: an easy guide to the night skies,
het boek van de Leidse alumnus, de astronoom Albert Jansen benutten: op het zuidelijk halfrond is geen handige poolster, maar de zuidelijke hemelpool is wel te vinden met behulp van het zuiderkruis pal naast de donkere stofwolk die we de Kolenzak noemen.
Links van het Zuiderkruis vinden we de dichtstbijzijnde ster na de Zon: de Alpha Centauri, De twee helderste sterren van de hemel: Sirius en Canopus, op 35 graden van elkaar, het centrum van ons Melkwegstelsel en de meest nabije sterrenstelsels, de met het blote oog zichtbare satellieten van de Melkweg: de Grote en de Kleine Magellaense Wolk (vroeger bij ons ook bekend als de Kaapse Wolken).
Het grootste radio-melkwegstelsel aan de hemel is Centaurus A (klik hier voor een selectie van foto's).
